Voorjaarsmoeheid klinkt minder erg dan gewone moeheid. Dat komt misschien omdat ‘voorjaar’ voor de meeste mensen een positieve klank heeft. Narcissen en krokussen steken in die periode de kop op, vogels repeteren hun zomerconcert en de zon doet weer waar hij voor gemaakt is. Wie zich eind april, begin mei, voortdurend moe of somber voelt, krijgt dan ook vaak te horen: ach joh, dat is voorjaarsmoeheid, dat gaat vanzelf weer over.

Maar je zult er maar last van hebben: een depressief gevoel, lusteloosheid, verminderde concentratie en een grote behoefte aan extra slaap. Voor sommige mensen leidt de combinatie van deze en andere symptomen tot een totale ontwrichting van hun dagelijks leven. Misschien dat Marjolein Kool daaraan dacht bij de laatste regel van haar gedichtje:

‘We gaan weer naar het voorjaar toe.
Het komt, ‘t is niet te stoppen.
We gaan weer naar het nieuwe groen.
We gaan weer naar de knoppen.’

Seasonal Affective Disorder (sad) luidt de officiële, medische term. Naast voorjaarsmoeheid kennen we najaarsmoeheid en winterdepressie, ook wel de winterblues genoemd. Naar de oorzaak van sad wordt nog gezocht en op internet circuleren verschillende theorieën, al dan niet wetenschappelijk onderbouwd. Zo zouden de depressies te maken hebben met een gebrek aan zonlicht. Zonlicht, dat binnenkomt via ons netvlies, brengt chemische processen in de hersenen op gang. Dit gebeurt in de pijnappelklier, die zich in het midden van de hersenen bevindt. De stoffen die daarbij worden aangemaakt, regelen onze biologische klok. Eén zo’n stof - melatonine - veroorzaakt slaperigheid. Naarmate we - in de donkere periode - minder licht ‘vangen’, neemt de productie van melatonine toe en daarmee de slaapbehoefte. Mogelijk is de aanmaak van melatonine bij mensen met een voorjaars- of winterdepressie verstoord, maar onderzoek heeft dat nog niet bevestigd. Waarschijnlijker is dat bij iemand met een sad het serotoninegehalte uit balans is. Net als bij mensen met een ‘gewone’ depressie. Serotonine is de neurotransmitter die onder andere het gevoel van welbevinden regelt. Een feit is wel dat lichttherapie uitkomst kan bieden. Ybe Meesters, psycholoog en psychotherapeut aan het umc Groningen, deed jarenlang onderzoek naar de effecten van lichttherapie en promoveerde op dat onderwerp. Lichttherapie helpt, volgens Meesters, maar over hoe dat komt, weten we niets zeker. Lange tijd werd gedacht dat melatonine een rol speelt, maar het manipuleren met dit hormoon blijkt geen invloed te hebben op de stemming van de patiënten. Wie ondanks al het optimisme van de mensen en de natuur opziet tegen het voorjaar, hoeft niet lijdzaam af te wachten. Want het futloze en sombere gevoel van een Seizoen Afhankelijke Depressie heeft ook te maken met een gebrek aan vitamine, mineralen, beweging en buitenactiviteiten. Dus daar kun je zelf iets tegen doen. De voorraad vitamine D, die we dankzij het zonlicht in de zomer hebben opgebouwd, raakt aan het eind van de winter op. Vitamine D zorgt voor een goede werking van de spieren en voor de productie van hormonen die onze gemoedstoestand bepalen. Extra hoeveelheid kan echter moeilijk uit voeding alleen worden gehaald. Daarom adviseert de Gezondheidsraad om zeker in de winter een supplement te nemen. En sporten natuurlijk. Door vaak en veel te bewegen, stimuleren we de bloedsomloop zodat er voldoende zuurstof circuleert naar onze organen en hersenen. Dat houdt ons fit. Elke dag tenminste een half uur stevig bewegen, het liefst buiten, dat helpt. Niet alleen tegen voorjaarsmoeheid. (DD)