In de CICERO, het universiteitsblad van het Leids Universitair Medisch Centrum, staat in het decembernummer een artikel over een steunhart. Hieronder treft u een verkorte versie van dat artikel aan. Wilt u het hele artikel en/of andere interressante artikelen lezen gebruik dan deze link naar de website van het LUMC

Geen transplantatie, toch weer toekomst

Er is een groep patiënten met steeds ernstiger hartfalen, die niet in aanmerking komt voor een harttransplantatie. Artsen kunnen in zulke gevallen weinig meer doen. Daarom is de plaatsing van een nieuw permanent steunhart bij een uitbehandelde patiënt een belangrijke gebeurtenis.

Cardioloog Harriette Verwey en thoraxchirurg Meindert Palmen zijn trots en daar hebben ze alle reden toe. Op 9 november plaatste Palmen samen met prof. Robert Klautz een nieuw type steunhart bij een 70-jarige man. De operatie slaagde en binnen 48 uur kon de patiënt al overgeplaatst worden van de intensive care naar de medium care.

Het was voor het eerst dat iemand in Nederland een steunhart krijgt dat niet als overbrugging bedoeld is naar transplantatie met een donorhart. Verwey: “Ervaring met steunharten is er genoeg. Maar dat waren altijd grotere apparaten die minder lang meegingen. Patiënten kregen zo’n steunhart in afwachting van een transplantatie.” Palmen laat het nieuwe type zien: een apparaatje ter grootte van een mandarijn, dat 140 gram weegt. “Het past in het hartzakje, dus in de borstholte, en daar hebben we het bij deze eerste patiënt ook geplaatst. Eerdere steunharten moesten vanwege de omvang in de buikholte geplaatst worden. Daar is het infectiegevaar groter, waardoor vaak complicaties ontstonden.”
Het nieuwe type geeft niet alleen minder infecties, het slijt ook minder snel en daardoor is het geschikter als permanente vervanging van het hart. “Er is geen wrijving van metaal op metaal”, legt Palmen uit. “Het draaiende onderdeel van de pomp, de propeller, zweeft vrij in een magnetisch veld.”
Primeur
Het steunhart is verbonden met een zogeheten controller die de patiënt in een draagzak bij zich heeft en die een adaptor en batterijen bevat. Er zitten ook verschillende alarmen op. “Daar moet je als patiënt mee leren omgaan”, zegt Palmen. “Het is dan ook van groot belang dat je gemotiveerd bent en een omgeving hebt die ervan weet en die je steunt.”

Ook zorgverleners, verpleegkundigen en ambulancemedewerkers bijvoorbeeld, moeten ermee leren werken. De patiënt heeft namelijk geen olsslag. Het bloed wordt gelijkmatig rondgepompt en op een gemiddelde bloeddruk gehouden, zonder het natuurlijke verschil tussen boven- en onderdruk, dat het gevolg is van het samentrekken en ontspannen van het hart.

De selectie van de patiënt gebeurt met een checklist. Hij moet hartfalen en een levensverwachting van minder dan twee jaar hebben, en geen andere ziekte waaraan hij binnen die periode zou overlijden. Er worden eisen gesteld aan zijn motivatie en zijn sociale omgeving.

De op 9 november geopereerde man maakt het heel goed. “Er zijn geen grote of onverwachte complicaties geweest”, zegt Verwey,  “en ik kreeg zojuist een mailtje van iemand die was afgewezen voor transplantatie. Hij had gelezen wat wij hier doen en kreeg daardoor weer hoop.” 

Bron: LUMC (auteur Mieke van Baarsel)