Drie patiënten van het AMC Amsterdam kregen op 10 februari j.l. als één van de eersten ter wereld een nieuw type ICD geimplanteerd. Het apparaatje, dat geen draad naar het hart meer nodig heeft, moet complicaties tijdens de operatie en op lange termijn drastisch reduceren. Als dit lukt, is dat goed nieuws voor de ruim drieduizend mensen per jaar die te horen krijgen dat ze een ICD nodig hebben.

In Nederland lopen ongeveer tienduizend mensen rond met een ICD. Bij hen is onder het linkersleutelbeen een kastje met batterij ingebracht, vanwaaruit een draad door een ader het hart in loopt. Het uiteinde van de draad is aan de hartspier zelf verankerd. Zo'n draad gaat niet levenslang mee, zeker niet bij jonge patiënten. Zo zien we bij pacemakers - die al wat langer op de markt zijn en dezelfde draden gebruiken- dat het omhulsel van de elektroden vergaat. ook kan een draad op een gegeven momnet breken. Hij beweegt immers mee met het ritme van het hart, en wordt keer op keer gebogen.

Een kapotte draad moet vervangen worden, maar dat is bij de huidige ICD's geen makkelijk karwei. In de loop der tijd vormt zich littekenweefsel rond de draad, waardoor deze muurvast zit aan de bloedvatwand. Als je eraan gaat trekken, is de kans groot dat het bloedvat openscheurt..Soms kan je zo'n draad alleen maar vervangen door de borstkas te openen, een zware operatie, maar noodzakelijk als er zich bacteriën op de draad bevinden. Daardoor kan er uiteindelijk endocarditis (hartontsteking) ontstaan. Zitter er geen bacteriën op de draad dan kan men er voor kiezen de draad te laten zitten en een nieuwe ernaast aan te brengen. Als je dus op jonge leeftijd een ICD hebt gekregen betekent dat je er vier in je leven moet hebben, want elke vijftien jaar moet de draad vernieuwd worden.

Met deze nieuwe ICD's moeten deze zorgen voorkomen. De draad van dit type wordt namelijk niet in het hart geplaatst maar erop. Zowel apparaat als draad bevinden zich dus vlak onder de huid. Vandaar de naam subcutane ICD. Dat heeft wel  gevolgen voor de plaats van het kastje. Het kastje moet aan de linkerkant van de borstkas geplaatst worden, want het hart moet tussen de ICD en de bevestigingscoil liggen om de stroomstoot door het hart te jagen. Een nadeel is dat de patiënt het kastje meer gaat voelen en het wat groter is dan de huidige transveneuze ICD's. Daar staan echter weer grote voordelen tegenover. De draad zal alleen vast komen te zitten aan de huid, waardoor deze zonder problemen verwijderd kan worden. Een kans dat het zaakje breekt, is vrijwel tot nul gereduceerd, aangezien de draad op het hart ligt en deze geen krachtige samentrekkingen meer krijgt.

Bovendien is het aanbrengen van deze ICD een stuk eenvoudiger dan de oude, want de cardioloog hoeft geen weg meer te zoeken door een ader. Al met al zal de operatie daardoor de helft minder lang duren: dertig minuten i.p.v. gemiddeld een uur. Ook mag de patiënt sneller naar huis. Een nachtje overblijven in het ziekenhuis is niet langer nodig en kan poliklinisch worden uitgevoerd. Dus al met al weer een grote sprong vooruit in de hartchirurgie en voor de toekomstige hartpatiënten die te horen krijgen dat zij de rest van hun leven verbonden zijn met een ICD.